محمد بن هندوشاه نخجوانى

پيشگفتار 42

دستور الكاتب في تعيين المراتب ( فارسى )

ميكردند . خانه‌هاى ساكنين محل و بناهاى تاريخى ويران گرديده گنجينه‌هاى ثروتمند كتاب سوخته شد و شهرهاى آباد خالى از سكنه گشتند . كسانى كه زنده مانده بودند دچار فقر و فلاكت شدند و در خطر دائمى ميزيستند . صنعت و بازرگانى و نيز كشاورزى در شرايط بسيار دشوار و توانفرسائى قرار داشتند . اكثر فئودالهاى محلى و ملاكين بزرگ و كوچك ، املاك و اموال خود را از دست دادند و مدام ضعيف‌تر ميگرديدند . به اين ترتيب بعضى از آنها نابود شدند ، برخى اسير گرديده و يا رو به فرار و مهاجرت نهادند عدّه‌اى كه باقى مانده بودند موقعيت سابق خود را از دست داده بودند و تحت خطر دائمى زندگى ميكردند . فئودالهاى كوچ‌نشين بعد از تصرف اراضى وسيع و برقرارى تسلّط خود املاك متصرفهء فئودالها و ملاكين محلّى را بين خود تقسيم كردند . اين سياست حتى در دوران ايلخانيان اوّل - هلاكو ( 1258 - 1265 ) و آباقا ( 1265 - 1282 ) شدت بيشترى يافت قسمت اعظم اراضى متصرفه ، از جمله اراضى موقوفه جزو زمينهاى « ديوان » يعنى دولتى و املاك خاندان شاه تحت عنوان « اينجو » درآورده شدند . سركردگان قبايل كوچ‌نشين ، شاهزادگان ، خاتونها ، نويان ، امرا از هر طراز و كوچ‌نشينان ذىنفوذ كه با امور دامپرورى رابطه نزديك داشتند ، ضمنا املاك بزرگ ، مراتع و شكارگاهها را نيز تصاحب كردند . تغيير سيستم كشاورزى منجر به تغيير طبقه فئودالها نيز گرديد . در اثر تغييرات حاصله